Notre-Dame de Paris

Có những công trình khiến người ta trầm trồ vì kích thước, có những công trình khiến người ta ngưỡng mộ vì kỹ thuật. Nhưng có một số rất ít nơi khiến con người xúc động như gặp lại một người bạn cũ. Notre-Dame de Paris là một nơi như thế.

Hãy thử tự hỏi: nếu những bức tường đá của Nhà thờ Đức Bà có thể cất tiếng nói, chúng sẽ kể câu chuyện của các vị vua, những cuộc cách mạng, vụ hỏa hoạn năm 2019, hay câu chuyện về một chàng gù cô độc? Có lẽ câu trả lời là tất cả.

Với những du khách Việt đã nhiều lần trở lại kinh đô ánh sáng, đây không còn là điểm phải đến, mà là nơi để dừng chân, ngồi bên bờ Seine, ngắm những tia nắng phản chiếu trên mặt đá màu mật ong và cảm nhận nhịp thở của thành phố.

Nếu tháp Eiffel là biểu tượng của Paris hiện đại, thì Notre-Dame là ký ức của Paris. Và một thành phố chỉ thật sự vĩ đại khi biết gìn giữ ký ức của mình.

Gần chín thế kỷ

Công trình được khởi công năm 1163 dưới thời vua Louis VII và hoàn thành vào khoảng giữa thế kỷ XIV. Trong hơn 850 năm, nơi đây chứng kiến lễ đăng quang của các vị vua, cuộc Cách mạng Pháp, lễ tạ ơn sau hai cuộc thế chiến và vô số sự kiện làm thay đổi lịch sử nước Pháp.

Kiến trúc Gothic với những mái vòm cao vút, cửa sổ kính màu rực rỡ và hệ thống cột chống bay đã tạo nên một không gian khiến bất cứ ai bước vào cũng phải ngẩng đầu nhìn lên. Người xưa muốn con người cảm thấy mình nhỏ bé trước sự thiêng liêng, và Notre-Dame làm được điều đó bằng chính ánh sáng và đá.

Một nhà văn cứu một nhà thờ

Có lẽ Nhà thờ Đức Bà sẽ không nổi tiếng như ngày nay nếu không có tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris của Victor Hugo, xuất bản năm 1831. Khi ấy, nhà thờ đã xuống cấp nghiêm trọng, thậm chí từng có ý kiến phá bỏ một phần công trình.

Victor Hugo không chỉ viết một cuốn tiểu thuyết, ông viết một bản tình ca dành cho di sản kiến trúc Pháp. Nhân vật Quasimodo — chàng gù kéo chuông với trái tim trong sáng — và nàng Esmeralda đã làm rung động hàng triệu độc giả khắp thế giới.

Nhưng ý nghĩa lớn nhất của tác phẩm không phải là chuyện tình bi kịch. Victor Hugo muốn nhắc rằng vẻ đẹp thật sự nằm ở tâm hồn chứ không phải ngoại hình, và một xã hội văn minh không được phép phán xét con người chỉ bằng ánh mắt đầu tiên. Đồng thời, ông gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: khi một công trình lịch sử biến mất, một phần ký ức của cả dân tộc cũng biến mất theo.

Tầm nhìn ấy thật đáng kinh ngạc. Ông thấy giá trị của di sản khi nhiều người cùng thời chỉ xem đó là những khối đá cũ kỹ. Chính thành công vang dội của cuốn tiểu thuyết đã làm dấy lên phong trào bảo tồn Notre-Dame, dẫn tới cuộc trùng tu quy mô lớn do kiến trúc sư Eugène Viollet-le-Duc thực hiện trong thế kỷ XIX.

Năm 2019, và sau đó

Vụ hỏa hoạn khiến cả thế giới nín lặng khi ngọn tháp nhọn sụp xuống giữa biển lửa. Nhưng Paris đã không đầu hàng. Sau nhiều năm phục dựng công phu, Notre-Dame mở cửa trở lại, như một minh chứng rằng di sản có thể bị tổn thương nhưng không dễ bị khuất phục.

Đứng trước nhà thờ hôm nay, người ta không chỉ nhìn thấy một công trình được phục hồi, mà còn thấy ý chí của cả một dân tộc trong việc gìn giữ lịch sử.

Một ngày quanh Île de la Cité

Một ngày đẹp nên bắt đầu từ buổi sáng sớm. Ánh nắng chiếu lên mặt tiền phía tây làm nổi bật những bức tượng thánh và hoa hồng kính màu.

Sau khi tham quan, hãy đi bộ dọc bờ sông Seine, qua những quầy sách cũ màu xanh đặc trưng của Paris, rồi sang đảo Saint-Louis thưởng thức một cây kem nổi tiếng tại Berthillon. Nếu yêu sách, đừng bỏ qua Shakespeare and Company, hiệu sách tiếng Anh huyền thoại đối diện nhà thờ, nơi từng đón tiếp Ernest Hemingway, James Joyce và nhiều nhà văn lớn.

Muốn nghỉ chân với tầm nhìn đẹp, Le Saint Régis là lựa chọn thanh lịch cho một bữa trưa kiểu Pháp; còn Odette nổi tiếng với những chiếc choux kem nhỏ xinh nhìn ra khu phố Latin.

Kinh đô của ký ức

Notre-Dame không phải là công trình cao nhất Paris, cũng không phải nơi có tầm nhìn xa nhất. Nhưng nơi đây cho chúng ta một góc nhìn sâu nhất về tâm hồn của thành phố.

Người ta thường nói Paris là kinh đô của ánh sáng. Có lẽ đúng hơn nên nói rằng Paris là kinh đô của ký ức — và Notre-Dame chính là nơi ký ức ấy vẫn ngày ngày ngân lên như tiếng chuông chưa bao giờ ngừng vọng.